Ateşbaz-ı Veli Türbesi

Ateşbazı Veli Türbesi, Mevlevi kültürü ve Türk mutfak tarihi açısından son derece önemli ve özgün bir makamdır. ​Ateşbazı Veli Kimdir? ​Asıl Adı: Şemseddin Yusuf (Yusuf bin İzzeddin). Hz. Mevlânâ’nın çağdaşıdır. ​Görevi ve Önemi: Hz. Mevlânâ dergâhının başaşçısıdır. Mevlevilik geleneklerinde matbah (mutfak) sadece yemek pişirilen bir yer değil, dervişlerin eğitildiği ve terbiye edildiği en önemli makamlardan biridir. Ateşbazlık da bu terbiyenin en üst makamını temsil eder. ​Dünyadaki Tek Örnek: Ateşbazı Veli, dünyada adına türbe yaptırılan ilk ve tek aşçı/aşçıbaşı olarak bilinmektedir. ​Anlatılan Menkıbe ve "Ateşbaz" Unvanı ​Farsça "ateşle oynayan, ateşi yöneten" anlamına gelen bu unvanın kaynağına dair yaygın bir menkıbe anlatılır: ​Bir gün dergâh mutfağında yemek pişirilecekken odun kalmaz. Durum Hz. Mevlânâ’ya bildirilince latife yollu "Odun yoksa ayaklarını kazanın altına sok da yemeği pişir" der. Ateşbaz-ı Veli emre uyup ayak parmaklarından çıkan ateşle yemeği pişirir. Hz. Mevlânâ bu kerameti görünce "Hay Ateşbazım hay, bugünkü yemekler odun ateşiyle değil, aşk ateşiyle pişmiş" diyerek ona bu ismi verir. ​Türbe ve "Tuz" Geleneği ​Tuz İkramı (Tuzcu Baba): Türbede asırlardır devam eden çok özel bir "tuz ikramı" geleneği bulunmaktadır. Hz. Mevlânâ’nın Ateşbazı Veli için "Senin tuzundan alan huzur bulsun, ziyaret edenlerin derdi şifa bulsun, aşları artsın eksilmesin" şeklinde dua ettiğine inanılır. ​Ziyaretçilerin Yapması Gerekenler: Ziyaretçiler türbeden bir çimdik tuz alıp evlerindeki tuz kaplarına karıştırırlar (sofralara bereket getirsin niyetiyle). Dileği kabul olanlar veya türbeyi tekrar ziyaret edenler ise yanlarında paketle tuz getirip türbeye bırakırlar. ​Mimari Yapısı: 13. yüzyıl Selçuklu mimarisine uygun olarak kesme taştan sekizgen gövdeli ve tuğladan yapılmış piramit çatı (külah) biçimindedir. İki katlı olan yapının alt kısmı cenazelik, üst kısmı ibadet alanıdır.