Asıl adı Mahmud olan Aziz Mahmud Hüdâyî Hazretleri, 1541 yılında Şereflikoçhisar'da doğmuştur. Cüneyd-i Bağdâdî Hazretleri'nin soyundan gelen bir seyyid olan Hüdâyî Hazretleri'nin çocukluğu ve ilk tahsili Sivrihisar'da geçmiştir. Eğitimini ilerletmek için İstanbul'a gelerek Küçük Ayasofya Medresesi'nde tefsir, hadis ve fıkıh gibi ilimleri tahsil etmiştir.
Eğitimini tamamladıktan sonra hocası Nâzırzâde Ramazan Efendi'nin yardımcısı (muîd) olmuş; hocasıyla birlikte Edirne, Mısır ve Şam'a giderek buralarda müderrislik ve kadılık yapmıştır. Mısır'dan dönüşünün ardından 1573 yılında Bursa Ferhâdiye Medresesi'ne müderris ve Câmi-i Atîk Mahkemesi'ne nâib (kadı vekili) olarak tayin edilmiştir.
Bursa'da kadılık yaptığı sırada gördüğü ahiretle ilgili bir rüya ve şahit olduğu mucizevi bir mahkeme hadisesi üzerine büyük bir manevi yönelişe girmiş, dünyevi makam ve mevkilerini terk etmiştir. Bütün mal varlığını ve resmi görevlerini bırakarak Bursa'daki Halveti şeyhi Muhyiddin Üftâde Hazretleri'ne intisap etmiştir. Üftâde Hazretleri, Hüdâyî Hazretleri'nin nefsini terbiye etmek amacıyla sırmalı kadı kaftanıyla Bursa sokaklarında ciğer satmasını ve dergâhın tuvaletlerini temizlemesini istemiştir. Üç yıl gibi kısa bir sürede manevi eğitimini (seyr ü sülûk) tamamlayarak Üftâde Hazretleri'nden irşad icazeti almış ve memleketi Sivrihisar'a halife olarak gönderilmiştir.
Üftâde Hazretleri'nin vefatının ardından bir süre Balkanlar'da bulunmuş, daha sonra İstanbul'a dönerek Küçük Ayasofya Tekkesi'nde sekiz yıl şeyhlik ve Fatih Camii'nde vaizlik yapmıştır. 1589 yılında Üsküdar'da kendi adıyla anılan dergâhı kurarak Bayramiyye ve Halvetiyye kollarının sentezi olan Celvetiyye tarikatını sistemleştirmiştir.
Hüdâyî Hazretleri, dergâhında padişahtan halka kadar toplumun her kesiminden insanı irşat etmiş; III. Murad, I. Ahmed, II. Osman ve IV. Murad gibi padişahlara manevi rehberlik yapmış ve mektuplar yazmıştır. Sultan Ahmed Camii'nin açılışında ilk cuma hutbesini okuyan, IV. Murad'a ise Eyüp Sultan'da saltanat kılıcını kuşatan kişidir. Yaşamı boyunca Arapça ve Türkçe otuza yakın eser kaleme alan, binlerce mürid ve altmışa yakın halife yetiştiren Aziz Mahmud Hüdâyî Hazretleri, 1628 yılında vefat etmiş ve Üsküdar'daki külliyesinin içinde bulunan türbesine defnedilmiştir.
