Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri

Manevi ve Tarihi Açıdan Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri ​Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri (1703-1780), 18. yüzyıl Osmanlı coğrafyasında yetişmiş en büyük mütefekkirlere, din alimlerine, tasavvuf büyüklere ve bilim insanlarına bir örnektir. Tasavvufi derinliğini müspet ilimlerle (astronomi, matematik, anatomi) birleştirmeyi başarmış ender şahsiyetlerdendir. ​Tarihi ve İlmi Yönü ​İlim Yolculuğu: Erzurum’un Hasankale ilçesinde doğmuş, ilim tahsilini Siirt’in Tillo beldesinde dönemin büyük velisi Şeyh İsmail Fakirullah Hazretleri’nin rahle-i tedrisinde tamamlamıştır. ​Marifetnâme Eseri: İslam dünyasının en ünlü ansiklopedik eserlerinden biri olan Marifetnâme’yi yazmıştır. Bu eserde dini ilimlerin yanı sıra gök bilimi (astronomi), coğrafya, matematik, anatomi ve tıp gibi birçok alanda çağının ötesinde bilgiler sunmuştur. Dünyanın yuvarlak olduğunu ve kendi etrafında döndüğünü o dönemde detaylarıyla anlatmıştır. ​Mühendislik Dehası (Işık Hadisesi): Hocası vefat ettikten sonra Tillo’da inşa ettiği türbede sergilediği astronomi ve mimari dehalamız bugün bile hayranlıkla incelenmektedir. Düzenlediği pencere ve kule mekanizması sayesinde, her ekinoksta (21 Mart ve 23 Eylül) doğan ilk güneş ışığının doğrudan hocasının sandukasının başucunu aydınlatmasını sağlamıştır. ​Manevi ve Tasavvufi Yönü ​Hocasına Olan Hürmeti: "Hocamın başucuna doğmayan güneşi neyleyeyim?" diyerek kurduğu bu düzenek, onun hocasına olan derin edep, hürmet ve tasavvufi bağlılığının en somut nişanesidir. ​Teslimiyet ve Rıza: Maneviiyat anlayışının temelinde "Hak şerleri hayr eyler / Zannetme ki ğayr eyler / Ârif ânı seyr eyler / Görelim Âneyler / Bârigâhı neyler / Neylerse güzel eyler" dizelerinde özetlediği tam bir teslimiyet, rıza ve marifetullah (Allah’ı tanıma) bilinci yatar. ​Halk Arasındaki Yeri: Ömrünü insanları ilmen eğitip manen olgunlaştırmaya adamış, zühd ve takva sahibi bir Ehl-i Sünnet alimidir. Vefat ettiğinde de vasiyeti üzerine çok sevdiği hocası İsmail Fakirullah Hazretleri'nin ayak ucuna defnedilmiştir.